Skąd bierze się ból z przodu kolana i dlaczego dobór ortezy od tego zależy?

Rzepka jest kością osadzoną w ścięgnie mięśnia czworogłowego uda i działa jak bloczek, który zwiększa siłę prostowania kolana. Ceną za tę dźwignię jest docisk rzepki do kości udowej, rosnący wraz z kątem zgięcia kolana. Podczas schodzenia ze schodów, przysiadu i wstawania z krzesła siły w stawie rzepkowo-udowym wielokrotnie przekraczają masę ciała. Jeśli rzepka nie przesuwa się prawidłowo w bruździe kości udowej, chrząstka i tkanki wokół niej są przeciążane w jednym miejscu.

Ból z przodu kolana ma jednak kilka różnych źródeł. Może pochodzić ze stawu rzepkowo-udowego, z więzadła rzepki poniżej niej, z tkanek nad rzepką, z kaletki lub z ciała tłuszczowego Hoffy pod więzadłem. Każde z tych źródeł wymaga innego rodzaju wsparcia, dlatego pierwszym krokiem przed zakupem ortezy jest ustalenie, co dokładnie boli i w jakiej sytuacji. Szczegółowo opisujemy przyczyny w osobnym artykule o tym, dlaczego boli rzepka.

Jakie są rodzaje ortez i stabilizatorów na rzepkę?

Wyroby na rzepkę można podzielić na cztery grupy, które różnią się mechanizmem działania. Warto pamiętać, że słowa orteza i stabilizator stosuje się zamiennie i nie oznaczają różnych produktów.

Opaska podrzepkowa

Wąska taśma z pelotą zakładana tuż pod rzepką, na więzadle rzepki. Zmienia punkt przyłożenia sił działających na więzadło i odciąża jego przyczep do rzepki. Nie obejmuje całego kolana, nie ogranicza zgięcia i jest niemal niewidoczna pod ubraniem. W Sklepie Medic dostępne są opaska podrzepkowa Medi Patella Tendon Support oraz neoprenowa opaska Armedical SP-6640.

Stabilizator kolana z pierścieniem silikonowym

Elastyczna opaska obejmująca całe kolano, z otworem na rzepkę i miękkim pierścieniem wokół niego. Pierścień utrzymuje rzepkę w osi stawu i ogranicza jej przesuwanie na boki, a kompresja dzianiny poprawia czucie stawu i ogranicza obrzęk. To grupa, do której należą Medi Genumedi, Genumedi Plus, sportowy Genumedi E⁺motion 3.0 oraz neoprenowy stabilizator Armedical SP-207 z ochroną rzepki.

Orteza korygująca tor rzepki

Stabilizator z dodatkową pelotą i systemem pasów lub taśm, które aktywnie dociskają rzepkę w kierunku przyśrodkowym i przeciwdziałają jej bocznemu przemieszczaniu. W tej grupie mieszczą się Medi Genumedi PT z prowadzeniem rzepki, Otto Bock Patella Pro 8320N z dynamiczną korekcją oraz DonJoy Reaction Knee Brace z siatką elastomerową rozkładającą nacisk wokół rzepki.

Stabilizator z pasem podrzepkowym

Połączenie opaski obejmującej kolano z wbudowanym pasem uciskającym więzadło rzepki. Takim modelem jest Medi Genumedi PSS. Sprawdza się, gdy problem dotyczy więzadła, ale pacjent potrzebuje też kompresji i stabilizacji całego stawu, na przykład w sporcie.

Osobną kategorią są ortezy z szynami i regulacją zakresu ruchu, jak Genumedi Pro ROM, stosowane po zwichnięciu rzepki i po operacjach, gdy lekarz chce ograniczyć zgięcie kolana w określonym przedziale.

Jaka orteza na rzepkę do jakiego problemu?

Poniższa tabela porządkuje typowe sytuacje. Rozpoznanie zawsze powinien potwierdzić lekarz lub fizjoterapeuta, a tabela ma pomóc w rozmowie z nim i w zrozumieniu, dlaczego zaleca konkretny typ wyrobu.

Objawy i sytuacja	Prawdopodobne źródło	Typ wyrobu
Ból poniżej rzepki przy skokach, bieganiu, wstawaniu z przysiadu	więzadło rzepki, kolano skoczka	opaska podrzepkowa lub stabilizator z pasem podrzepkowym
Rozlany ból wokół lub za rzepką przy schodach, przysiadach, długim siedzeniu	staw rzepkowo-udowy	stabilizator z pierścieniem silikonowym
Uczucie przeskakiwania rzepki, ból po zewnętrznej stronie, rzepka „ucieka” w bok	boczne przyparcie, niestabilność rzepki	orteza korygująca tor rzepki
Ból po zwichnięciu rzepki lub po operacji, lekarz ograniczył zakres zgięcia	niestabilność pourazowa, stan pooperacyjny	orteza z szynami i regulacją zakresu ruchu
Ból u nastolatka poniżej rzepki, bolesna guzowatość piszczeli	choroba Osgooda-Schlattera	opaska podrzepkowa, zgodnie z zaleceniem lekarza
Ból i chrupanie za rzepką przy każdym zgięciu, zwłaszcza u osób starszych	zmiany zwyrodnieniowe stawu rzepkowo-udowego	stabilizator z pierścieniem silikonowym, ewentualnie orteza korygująca tor

 

Jak dobrać ortezę na rzepkę krok po kroku?

1. Ustal, gdzie dokładnie boli i przy jakiej czynności. Ból punktowy poniżej rzepki i ból rozlany wokół niej to dwa różne wskazania.
2. Zapytaj lekarza lub fizjoterapeutę, czy rzepka ustawia się prawidłowo w bruździe. Jeśli stwierdzi boczne przyparcie lub niestabilność, sama opaska kompresyjna nie wystarczy.
3. Wybierz typ wyrobu z tabeli powyżej i sprawdź, czy ma dostępną wersję na Twoją stronę. Ortezy korygujące tor występują osobno na prawe i lewe kolano.
4. Zmierz obwód kolana miarką krawiecką przez środek rzepki, przy wyprostowanej i rozluźnionej nodze. Wiele modeli wymaga też obwodu uda około 15 cm powyżej środka rzepki i obwodu podudzia około 15 cm poniżej. Wyniki porównaj z tabelą rozmiarów konkretnego modelu.
5. Jeśli wynik wypada na granicy dwóch rozmiarów, kieruj się zaleceniem producenta dla danej serii, a przy obrzęku pourazowym mierz kolano rano.
6. Sprawdź materiał i dodatki: dzianiny oddychające i wersje bez lateksu do całodziennego noszenia, silikonowe taśmy antypoślizgowe do sportu, strefa komfortu pod kolanem przy długim siedzeniu.

Jak nosić ortezę na rzepkę, żeby działała?

Opaskę podrzepkową zakłada się tak, aby pelota leżała na więzadle rzepki, w połowie odległości między dolnym brzegiem rzepki a guzowatością piszczeli. Ucisk ma być wyraźny, ale nie może powodować drętwienia podudzia. Opaskę nosi się w czasie aktywności i zdejmuje na odpoczynek.

Stabilizator z pierścieniem zakłada się przy lekko zgiętym kolanie, ustawiając pierścień równo wokół rzepki. Jeśli po kilkunastu minutach chodzenia wyrób zsunął się w dół, rozmiar jest za duży albo brakuje silikonowych taśm antypoślizgowych. Ortezę korygującą tor zakłada się według instrukcji producenta, ponieważ kolejność dociągania pasów decyduje o kierunku i sile korekcji. Pierwsze założenie warto wykonać z fizjoterapeutą.

Czas noszenia ustala specjalista. Zwykle wyrób stosuje się do czynności, które wywołują ból, oraz w okresie powrotu do sportu, a w miarę wzmacniania mięśni ogranicza się jego użycie. Orteza wspiera terapię, której podstawą pozostają ćwiczenia mięśnia czworogłowego, zwłaszcza jego głowy przyśrodkowej, oraz mięśni pośladkowych odpowiedzialnych za ustawienie kolana w osi.

Jakie błędy popełniają pacjenci przy wyborze ortezy na rzepkę?

Najczęstszy błąd to kupowanie zwykłej opaski kompresyjnej bez pierścienia na każdy ból przedniej części kolana. Taki wyrób ogrzewa i uciska staw, ale nie zmienia toru rzepki ani nie odciąża więzadła.

Drugi błąd to zakładanie opaski podrzepkowej na rzepkę zamiast poniżej niej. Pelota leżąca na kości nie odciąża więzadła, a jedynie drażni okostną.

Trzeci błąd to dobór rozmiaru według rozmiaru odzieży lub „na oko”. Rozmiarówki poszczególnych serii różnią się, a stabilizator za duży zsuwa się i przestaje centrować rzepkę.

Czwarty błąd to noszenie ortezy przez cały dzień, także w spoczynku, i rezygnacja z ćwiczeń. Wyrób ma umożliwiać aktywność, a nie zastępować mięśnie.

Piąty błąd to ignorowanie objawów, które wymagają diagnostyki, takich jak obrzęk, blokowanie kolana, ból nocny lub ból po urazie z uczuciem przeskoczenia rzepki. W tych sytuacjach najpierw potrzebna jest wizyta u lekarza, a dopiero potem wybór wyrobu.

Czym różnią się ortezy na rzepkę dostępne w Sklepie Medic?

W kategorii ortezy na rzepkę znajdziesz wyroby w każdym z opisanych typów. Do odciążenia więzadła służą Medi Patella Tendon Support i Armedical SP-6640. Do centrowania rzepki z kompresją całego stawu Medi Genumedi, Genumedi Plus i sportowy Genumedi E⁺motion 3.0 z silikonowymi taśmami antypoślizgowymi. Do korekcji toru rzepki Medi Genumedi PT, Otto Bock Patella Pro 8320N i DonJoy Reaction Knee Brace. Do połączenia kompresji z uciskiem więzadła Medi Genumedi PSS, a do kontroli zakresu ruchu po urazie Genumedi Pro ROM.

Część ortez kolana podlega refundacji NFZ na podstawie zlecenia lekarskiego. Jeśli masz zlecenie, skontaktuj się z nami przed zakupem, a pomożemy je zrealizować i dobrać rozmiar według tabeli producenta.

Najczęściej zadawane pytania

Czy orteza na rzepkę pomaga przy chondromalacji?

Przy chondromalacji rzepki stosuje się stabilizatory z pierścieniem silikonowym oraz ortezy korygujące tor rzepki, których zadaniem jest rozłożenie nacisku na chrząstkę i ograniczenie bocznego przyparcia. Wyrób jest uzupełnieniem ćwiczeń i leczenia zaleconego przez lekarza, a nie ich zastępstwem.

Jaka orteza przy kolanie skoczka?

Przy zapaleniu więzadła rzepki podstawowym wyrobem jest opaska podrzepkowa z pelotą, a u osób aktywnych stabilizator z wbudowanym pasem podrzepkowym, na przykład Medi Genumedi PSS. Opaskę nosi się w czasie treningu i czynności obciążających kolano.

Czy stabilizator rzepki można nosić cały dzień?

Stabilizator z pierścieniem silikonowym można nosić przez dzień aktywności, natomiast w spoczynku i w nocy zwykle się go zdejmuje. Ortezy korygujące tor i opaski podrzepkowe stosuje się do konkretnych czynności. Schemat warto ustalić z fizjoterapeutą.

Orteza czy taping przy bólu rzepki?

Taping, w tym plastrowanie dynamiczne, bywa stosowany przez fizjoterapeutów do krótkotrwałej korekcji ustawienia rzepki i wsparcia czucia stawu. Orteza działa dłużej, daje powtarzalny efekt i nie wymaga umiejętności aplikacji. Oba rozwiązania można łączyć według zaleceń specjalisty.

Jak zmierzyć kolano do ortezy na rzepkę?

Obwód mierzy się przez środek rzepki przy wyprostowanej, rozluźnionej nodze, a w wielu modelach dodatkowo obwód uda i podudzia około 15 cm od środka rzepki. Wyniki porównuje się z tabelą rozmiarów konkretnego modelu, ponieważ rozmiarówki różnią się między seriami.

Podsumowanie

Dobór ortezy na rzepkę zaczyna się od ustalenia źródła bólu: więzadło poniżej rzepki wymaga opaski podrzepkowej, staw rzepkowo-udowy stabilizatora z pierścieniem silikonowym, a boczne przyparcie i niestabilność ortezy korygującej tor. Rozmiar mierzy się przez środek rzepki, a wyrób nosi do czynności wywołujących ból i łączy z ćwiczeniami. Pełną ofertę znajdziesz w kategorii ortezy na rzepkę oraz w kategorii ortezy na kolano. Jeśli nie wiesz, który typ pasuje do Twoich objawów, skontaktuj się z zespołem Sklepu Medic, a jeśli chcesz zrozumieć przyczyny dolegliwości, przeczytaj artykuł o tym, dlaczego boli rzepka i kiedy warto skonsultować się ze specjalistą.