Wyroby medyczne to produkty, które są przeznaczone do diagnostyki, prewencji, leczenia lub łagodzenia chorób lub urazów u ludzi. Mogą to być różnego rodzaju urządzenia np. aparaty słuchowe, soczewki okularowe, wózki inwalidzkie, różnego rodzaju protezy, materace przeciwodleżynowe, laski i kule, a także pieluchomajtki, cewniki czy ortezy ortopedyczne. Wyroby medyczne są regularnie używane przez personel medyczny i pacjentów w celu utrzymania zdrowia lub leczenia schorzeń.
Pacjentom przysługuje refundacja wyrobów medycznych w ramach określonych przez Ministerstwo Zdrowia limitów. Refundacja wyrobów medycznych jest częścią polskiego systemu opieki zdrowotnej i jest regulowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ). Pacjent może zdecydować, czy kupuje wyrób medyczny droższy niż wyznaczone limity, dopłacając różnicę.
Zgodnie z komunikatem Ministra Zdrowia z dnia 23 czerwca 2023 r. od 1 lipca 2023 r. została uruchomiona funkcjonalność umożliwiająca wystawianie zleceń na zaopatrzenie w wyroby medyczne w postaci elektronicznej (e-zlecenia). Do końca września była możliwość wystawiana zleceń również na dotychczasowych zasadach, natomiast od 1 października 2023 r. wystawianie e-zleceń podpisanych elektronicznie jest obligatoryjne (obowiązkowe).
Od 1 października 2023 r. wystawianie zleceń na zaopatrzenie w wyroby medyczne w formie papierowej będzie możliwe tylko i wyłączne w przypadkach określonych w art. 38 ust. 4c ustawy o refundacji, tj.:
1) braku dostępu do serwisów internetowych lub usług informatycznych Funduszu, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy o świadczeniach [2],
2) braku możliwości podpisania zlecenia podpisem zaufanym, kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub certyfikatem e-ZLA.
W przypadku negatywnej weryfikacji zlecenia lub sytuacji, gdy zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne zostanie wystawione w formie papierowej poza systemem eZWM, wymagane jest potwierdzenie zlecenia w NFZ. Wystarczy przekazać zlecenie do dowolnie wybranego Oddziału NFZ z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych lub innych systemów łączności drogą elektroniczną (np. skan/email/fax).
1. Czym jest refundacja NFZ?
Refundacja NFZ (Narodowego Funduszu Zdrowia) to proces, w ramach którego pacjenci mogą otrzymać częściowy lub całkowity zwrot kosztów związanych z opieką zdrowotną, lekami, świadczeniami medycznymi i wyrobami medycznymi. Narodowy Fundusz Zdrowia pokrywa część lub całość kosztów zakupu określonego wyrobu medycznego, w zależności od wysokości limitu refundacyjnego. Każdy ubezpieczony w ramach ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego w ZUS ma prawo otrzymać refundację NFZ na sprzęt medyczny, ortopedyczny, a także środki pomocnicze.
2. Komu przysługuje refundacja NFZ?
Refundacja NFZ przysługuje przede wszystkim osobom objętym polskim ubezpieczeniem zdrowotnym, które regularnie płacą składki na ubezpieczenie zdrowotne lub są do niego uprawnione na innych podstawach (np. studenci, emeryci, renciści, osoby bezrobotne itp.). O refundację mogą starać się zarówno pacjenci NFZ, jak i Ci korzystający z wizyty lekarskiej w gabinetach komercyjnych, w ramach prywatnej wizyty.
3. Jak otrzymać zlecenie na wyroby medyczne?
Zlecenie na wyroby medyczne jest wystawiane przez lekarza rodzinnego (POZ), lekarza specjalistę lub innego uprawnionego pracownika służby zdrowia (pielęgniarka, położna, fizjoterapeuta, felczer), w zależności od potrzeb pacjenta i rodzaju wyrobu medycznego. Odbywa się to w ramach wizyty lekarskiej refundowanej z NFZ lub prywatnej. Obecnie każdy lekarz, który posiada prawo wykonywania zawodu może wystawiać zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne, nie musi on mieć podpisanej umowy z NFZ.
4. Jak wystawiane jest e-zlecenie?
Elektroniczne zlecenie wystawia się w formie dokumentu elektronicznego podpisywanego:
-
kwalifikowanym podpisem elektronicznym, albo
-
podpisem zaufanym, albo
-
z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Do wystawiania i realizacji zleceń służy system Elektronicznej Weryfikacji Potwierdzania Zlecenia (eZWM/ap-zz). Po pozytywnej weryfikacji zlecenia pacjent otrzyma, od wystawiającego zlecenie, informację o wygenerowanym przez system e-ZWM numerze zlecenia – bez konieczności wydruku zlecenia. Informacja o wygenerowanych danych dostępowych do e-zlecenia jest przekazywana pacjentowi za pośrednictwem sms i/lub e-mail. Dostępny jest również druk informacyjny dla e-zleceń – możliwy do wydrukowania na prośbę pacjenta przez osobę wystawiającą.
Bezpłatny sms lub e-mail zostaje wysłany do Pacjenta tylko wtedy, gdy na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) w zakładce „moje konto” podał swój numer telefonu lub adres poczty elektronicznej.
Jeśli Pacjent nie posiada numeru PESEL lub nie korzysta z IKP, osoba wystawiająca zlecenie ma obowiązek przekazać Pacjentowi druk informacyjny.
5. Jak wygląda e-zlecenie?
E-zlecenie może zostać wystawione w trzech różnych formach:
a) Identyfikatora zlecenia
(składa się on z 19 lub 20 znaków i zaczyna od cyfry 5, czyli: 5 -PPPPPPPP-NNNNNNNN, gdzie: PPPPPPPP - oznacza alfanumeryczny kod nadawcy zleceń elektronicznych, przydzielany indywidualnie każdemu podmiotowi wystawiającemu zlecenia elektroniczne, NNNNNNNN - poprzedzony wiodącymi zerami numer unikalny w ramach kodu nadawcy nadawany przez system wystawiającego zlecenie)
b) Kodu dostępu
(składającego się z 4 znaków - tak jak w przypadku e-recepty)
c) Identyfikatora zlecenia + kod dostępu
6. Gdzie znajdę swoje e-zlecenie?
Swoje e-zlecenie znajdziesz na Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) w zakładce „Apteczka”. Zobaczysz tutaj:
-
zlecenia na wyroby medyczne wraz z informacją, na jakim są etapie (np. częściowo zrealizowane, odrzucone)
-
listę zrealizowanych wyrobów medycznych, na które wystawione były zlecenia.
Możesz przeszukiwać listę swoich e-zleceń na wyroby medyczne.
7. Czy muszę potwierdzać wniosek w Narodowym Funduszu Zdrowia?
Od 1 stycznia 2020 roku działa internetowy system online e-potwierdzenia zlecenia NFZ, dzięki któremu lekarze wystawiając zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne lub środki pomocnicze automatycznie potwierdzają prawo do świadczeń już na etapie wizyty lekarskiej. Pacjent nie musi samodzielnie odwiedzać oddziału NFZ, aby potwierdzać zlecenie uprzednio wystawione przez lekarza. Wystarczy jedynie wizyta u lekarza, który od razu wystawi gotowy do realizacji w wybranym sklepie medycznym dokument bez konieczności wizyty w oddziale NFZ – wyjątkiem mogą być wizyty domowe lub problemy informatyczne, gdy lekarz nie ma możliwości bezpośredniego pobrania danych z systemu NFZ. Wówczas zlecenie można przekazać do dowolnego Oddziału NFZ poprzez systemy teleinformatyczne lub inne systemy łączności drogą elektroniczną (np. skan/email/fax).
Ostatnim krokiem w realizacji zlecenia NFZ jest wizyta w wybranym sklepie medycznym posiadającym podpisaną umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia i zrealizowanie otrzymanego wniosku.
8. Co muszę posiadać, aby zrealizować e-zlecenie w sklepie?
Aby zrealizować e-zlecenie Pacjent musi podać:
1. Identyfikator Zlecenia oraz numer PESEL (w przypadku braku numeru PESEL datę urodzenia),
lub
2. Kod Dostępu oraz numer PESEL.
9. Czy zlecenia wystawione przed 1 lipca 2023 roku zachowują ważność?
Wszystkie zlecenia wystawione do 30 czerwca 2023 roku zachowują swoją ważność do czasu zakończenia zlecenia. W związku z tym, że zlecenie nie może zostać wystawione na dłużej niż 12 miesięcy ważność dotychczasowych zleceń zostaje wydłużona maksymalnie do 30 czerwca 2024 roku.
10. Ile wynosi dofinansowanie na wyroby medyczne?
Zlecenie na zaopatrzenie w wyroby medyczne wystawione przez uprawnioną do tego osobę w dużym stopniu determinuje stopień uzyskanej refundacji. Pacjent ma prawo dokonać wyboru najbardziej odpowiedniego i najbardziej dopasowanego do siebie produktu, jednak wartość refundacji jest stała i w zależności od kodu NFZ na wybrany produkt wynosi ona 70% , 90% lub 100% limitu określonego w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia.
Szczegółowy wykaz wyrobów medycznych wraz z kwotami refundacji i okresami ich użytkowania znajduje w załączniku do Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2023 r.
11. Jak często mogę się starać o dofinansowanie na wyroby medyczne?
Częstotliwość ubiegania się o następny produkt w ramach tego samego kodu refundacyjnego również ustalona jest przez Ministerstwo Zdrowia. Przykładowo dla wózka inwalidzkiego okres ten wynosi 3, 4 lub 5 lat, w zależności od rodzaju wózka, a w przypadku ortez ortopedycznych i gorsetów z reguły 3 lata.
Pacjenci, którzy potrzebują nowego produktu w krótszym terminie, również mają szansę na uzyskanie refundacji z NFZ. Rozporządzenie dopuszcza ubieganie się o sprzęt w przyspieszonym trybie, po odpowiedniej argumentacji. Dla przykładu, jeżeli dziecko wyrosło z wózka lub jeśli wózek nie spełnia już oczekiwań, lub w przypadku jeśli stan pacjenta pogorszył się, bądź poprawił na tyle, że potrzebuje mniej lub bardziej specjalistycznego produktu.
Warto zaznaczyć, iż Pacjenci posiadający orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności (tzw. I grupa) uprawnieni są do otrzymania wyrobu medycznego do wysokości limitu wg wskazań medycznych, bez uwzględniania okresów użytkowania. Oznacza to, że Pacjenci uwzględnieni w tej grupie mogą starać się o wydanie nowego sprzętu medycznego częściej niż jeden raz w okresie jego użytkowania.
Nieco inaczej wygląda refundacja w przypadku produktów pomocniczych, takich jak: pieluchomajtki, stomia, cewniki lub worki. Dla tych produktów lekarz POZ wystawia zlecenie na comiesięczne zaopatrzenie, obejmujące maksymalnie 12 miesięcy. Można je zrealizować częściowo wg swojego uznania na dany miesiąc lub w przód kilka miesięcy, jednak nie więcej niż 6 miesięcy. Nie ma możliwości realizacji zlecenia za minione miesiące.
Podsumowując, e-zlecenia na wyroby medyczne stanowią kluczowy krok w nowoczesnym sektorze opieki zdrowotnej. Dzięki nim można skutecznie zarządzać zamówieniami, zapewniając dostęp do niezbędnych produktów medycznych w sposób szybki i efektywny. Wraz z rosnącym zapotrzebowaniem na wyroby medyczne, e-zlecenia stają się nieodzownym narzędziem w codziennej pracy placówek medycznych, producentów, dostawców, ale też Pacjentów, którzy w prosty i szybki sposób mogą uzyskać potrzebny im sprzęt medyczny.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (Dz. U. 2023 r. poz. 826)
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 maja 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zleceń zlecenia na zaopatrzenie w wyroby medyczne oraz zlecenia naprawy wyrobu medycznego (Dz. U. 2023 poz. 1127)
- Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz. U. 2023 poz. 2461)
